Styl skandynawski od lat króluje w polskich domach, a sercem tego trendu niezmiennie pozostaje kuchnia. Jasne barwy, funkcjonalność i minimalizm to jego znaki rozpoznawcze. Jednak współczesny design z Północy ewoluuje w stronę jeszcze głębszej harmonii z naturą. Dziś, planując kuchnię w stylu scandi, nie wystarczy już tylko biała farba i drewnopodobna okleina. Kluczowe staje się pytanie: z czego to jest zrobione? Świadomość ekologiczna konsumentów rośnie, a producenci mebli odpowiadają na nią, sięgając po innowacyjne, zrównoważone surowce. W tym artykule przyjrzymy się, jakie materiały ekologiczne dominują obecnie w produkcji mebli kuchennych inspirowanych stylem skandynawskim.
Drewno certyfikowane – fundament stylu scandi
Nie można mówić o stylu skandynawskim bez wspomnienia o drewnie. To absolutna podstawa, która nadaje wnętrzu ciepła i autentyczności. W wydaniu ekologicznym kluczowe jest jednak pochodzenie surowca. Odchodzi się od egzotycznych gatunków, których transport generuje ogromny ślad węglowy, na rzecz rodzimych drzew rosnących w Europie.
Dominują gatunki takie jak:
- Dąb i jesion: Cenione za niezwykłą twardość i wytrzymałość. Meble wykonane z litego dębu to inwestycja na pokolenia, co samo w sobie jest podejściem ekologicznym – zamiast wymieniać kuchnię co kilka lat, użytkujemy ją przez dekady.
- Sosna i świerk: Jaśniejsze, miękkie drewno, często bielone, które idealnie wpisuje się w estetykę „hygge”. Jest szybko odnawialne i powszechnie dostępne w naszej strefie klimatycznej.
- Brzoza: Jasna, o delikatnym usłojeniu, bardzo popularna w szwedzkim wzornictwie.
Współczesna ekologia w meblarstwie to przede wszystkim certyfikaty, takie jak FSC (Forest Stewardship Council). Gwarantuje on, że drewno użyte do produkcji mebli pochodzi z lasów zarządzanych w sposób zrównoważony, gdzie wycinka nie narusza równowagi biologicznej, a na miejsce wyciętych drzew sadzone są nowe.
Fronty z recyklingu – drugie życie plastiku i drewna
Prawdziwa rewolucja w skandynawskich kuchniach dzieje się w obszarze materiałów przetworzonych. Producenci udowadniają, że luksusowy wygląd może iść w parze z recyklingiem. Fronty szafek kuchennych coraz częściej powstają z materiałów, które jeszcze niedawno uznawane były za odpady.
Płyty wiórowe i MDF z odzysku
Tradycyjne płyty meblowe są zastępowane przez te o wysokiej zawartości drewna z recyklingu. Stare meble, palety czy odpady tartaczne są mielone, oczyszczane i ponownie prasowane. Dzięki temu oszczędzamy miliony drzew rocznie, nie tracąc przy tym na jakości i wytrzymałości mebla.
Folia z butelek PET
To jeden z najciekawszych trendów ostatnich lat. Fronty meblowe pokrywane są specjalną folią wykonaną z przetworzonych butelek PET. Na jedną kuchnię średniej wielkości można wykorzystać kilkaset plastikowych butelek, które zamiast trafić na wysypisko, zyskują eleganckie, matowe wykończenie. Taka powłoka jest nie tylko ekologiczna, ale też niezwykle odporna na uderzenia i łatwa w czyszczeniu, co w kuchni ma kluczowe znaczenie.
Bambus – trawa twardsza niż dąb
Choć bambus kojarzy się z Azją, szturmem zdobył serca skandynawskich projektantów. Dlaczego? Ponieważ jest to jeden z najszybciej odnawialnych surowców na świecie. Bambus to trawa, która rośnie w błyskawicznym tempie (nawet metr dziennie!) i po ścięciu odrasta z korzeni, nie wymagając ponownego sadzenia.
W kuchniach skandynawskich bambus wykorzystywany jest na:
- Blaty kuchenne: Odpowiednio sprasowany bambus jest twardszy i bardziej odporny na wilgoć niż wiele gatunków drewna.
- Fronty i korpusy: Ma charakterystyczną, liniową strukturę, która wprowadza do wnętrza spokój i uporządkowanie.
- Akcesoria: Organizery do szuflad, deski do krojenia i pojemniki.
Ekologiczne wykończenia: oleje, woski i farby wodne
Materiał konstrukcyjny to jedno, ale równie ważne jest to, czym zostanie on zabezpieczony. W tradycyjnym meblarstwie często stosowano lakiery poliuretanowe emitujące szkodliwe lotne związki organiczne (LZO). Skandynawska szkoła designu stawia na zdrowie domowników i środowisko.
Dominują obecnie:
- Oleje naturalne: Lniane, tungowe czy szafranowe. Wnikają głęboko w strukturę drewna, zabezpieczając je przed wilgocią, ale pozwalając mu „oddychać”. Powierzchnia olejowana jest przyjemna w dotyku i łatwa w renowacji – rysę wystarczy przetrzeć papierem ściernym i ponownie zaolejować.
- Woski pszczele i roślinne: Tworzą na powierzchni mebla aksamitną warstwę ochronną.
- Farby wodne: Do malowania frontów (np. na modne szarości, szałwiową zieleń czy granat) używa się farb wodorozcieńczalnych, bezpiecznych dla alergików i pozbawionych drażniącego zapachu.
Kamień i kompozyty – trwałość na wieki
Blat kuchenny to miejsce pracy ekstremalnej. Musi znieść gorące garnki, ostre noże i rozlany sok z cytryny. W duchu zero waste najlepszym rozwiązaniem jest materiał, którego nie trzeba wymieniać. Tutaj skandynawski styl łączy się z surową naturą kamienia.
Popularne rozwiązania to:
- Granit: W 100% naturalny, praktycznie niezniszczalny.
- Konglomeraty kwarcowe: Składają się w ponad 90% z piasku kwarcowego (materiału naturalnego) połączonego z żywicą. Są niezwykle higieniczne i odporne na plamy.
- Spieki kwarcowe: Cienkie, lekkie, a zarazem twarde płyty powstające z mielonych skał granitowych, iłów łupkowych i pigmentów ceramicznych. Proces ich produkcji jest energooszczędny, a sam materiał w pełni poddaje się recyklingowi.
Linoleum meblowe – powrót legendy
Dla wielu osób linoleum kojarzy się z podłogami z lat 80., ale współczesne linoleum meblowe to zupełnie inna jakość. To materiał na wskroś naturalny i ekologiczny, składający się z oleju lnianego, żywicy, mączki drzewnej i naturalnych barwników.
W kuchniach skandynawskich linoleum stosuje się na frontach szafek oraz blatach stołów. Jest matowe, ciepłe w dotyku („soft touch”), nie zostają na nim ślady palców i posiada właściwości bakteriostatyczne. To idealna alternatywa dla laminatów opartych na tworzywach sztucznych.
Szkło i metal – detale mają znaczenie
Styl skandynawski lubi światło, dlatego w kuchniach często pojawiają się przeszklone witryny. Szkło jest materiałem ekologicznym, ponieważ można je przetwarzać w nieskończoność bez utraty jakości. Podobnie jest z metalem – stalowe uchwyty, miedziane baterie czy aluminiowe ramki to elementy, które łatwo poddać recyklingowi.
Warto zwrócić uwagę na modny ostatnio trend upcyklingu w detalach – np. uchwyty wykonane ze skórzanych pasków (odpadów z produkcji galanterii) czy mosiężne gałki z odzysku.
Dlaczego warto postawić na eko-materiały w kuchni?
Wybór ekologicznych materiałów do kuchni w stylu skandynawskim to decyzja, która przynosi korzyści na wielu płaszczyznach. Po pierwsze, dbamy o zdrowie własne i rodziny, eliminując z otoczenia toksyczne substancje (formaldehydy, LZO). Po drugie, wspieramy planetę, redukując ilość odpadów i ślad węglowy. Po trzecie – i być może najważniejsze z użytkowego punktu widzenia – materiały te są zazwyczaj wyższej jakości.
Meble wykonane z dbałością o środowisko są projektowane tak, by przetrwać lata. Naturalne drewno pięknie się starzeje, kamień jest wieczny, a recyklingowane tworzywa często przewyższają wytrzymałością swoje pierwotne odpowiedniki. Styl skandynawski w wersji eko to nie chwilowa moda, to filozofia mądrego życia, w której mniej znaczy więcej, a jakość zawsze wygrywa z ilością.
Podsumowanie
Kuchnia w stylu skandynawskim to dziś coś więcej niż estetyka – to manifest ekologicznej świadomości. Dominujące materiały to certyfikowane drewno, bambus, innowacyjne płyty z recyklingu oraz naturalne kamienie i linoleum. Wybierając meble, warto pytać o certyfikaty FSC, sposób wykończenia powierzchni oraz pochodzenie surowców. Dzięki temu stworzymy wnętrze nie tylko piękne i funkcjonalne, ale także przyjazne dla nas i dla Ziemi. Pamiętajmy, że prawdziwy skandynawski design to taki, który szanuje naturę, z której się wywodzi.
